منهاج

آيات قرآني¹

موضوع اين جلسه : دعاي مضطر

سوره نمل(27) . آيه 62

«  اَمَّن یُّجیبُ المُضطَرَّ اِذا دَعاهُ وَ یَکشِفُ السُّوءَ  »

يا كسي كه دعاي مضطر را به اجابت ميرساند، و گرفتاري(رنج) را برطرف مي سازد؟! (62)

اين آيه و آيات پيش از آن مجموعه اي است از بازپرسي و محاكمه معنوي بت پرستان.

در اين آيه سخن از حل مشكلات و شكستن بن بست ها و اجابت دعاهاست، كه مي گويد:

آيا معبودهاي بي ارزش شما بهترند، ((يا كسي كه دعاي مضطر را به اجابت مي رساند و گرفتاري و بلا را بر طرف مي كند؟ :

(( اَمَّن یُّجیبُ المُضطَرَّ اِذا دَعاهُ وَ یَکشِفُ السُّوءَ  .))

در آن هنگام كه تمام درهاي عالم اسباب به روي آدمي بسته مي شود و از هر نظر درمانده و مضطر

مي گردد، تنها كسي كه مي تواند گره مشكلات را بگشايد و نورو اميد در دلها بتاباند، تنها ذات

پاك پروردگار است.

از آنجا كه اين حقيقت فطرتاً در درون همه انسان هاست، بت پرستان نيز به هنگامي كه

در ميان امواج خروشان دريا گرفتار مي شوند، تمام معبودهاي خود را فراموش كرده،

به دامن خداوند يكتا دست مي آويزند؛ همانگونه كه قرآن مي گويد:

فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى

الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ.²

اين مردم مشرك نادان هنگامي كه سوار كشتي مي شوند،

در آنحال تنها خدا را با اخلاص مي خوانند؛ و چون از خطر دريا به

ساحل نجات رسيدند باز به خداي يكتا

مشرك مي شوند.

نكته: مضطر كيست؟ گر چه خداوند دعاي همه را – هر گاه شرايطش فراهم باشد – اجابت مي كند، در اين آيه به ويژه بر عنوان مضطر تكيه شده؛ زيرا يكي از شرايط اجابت دعا آن است كه انسان چشم از عالم اسباب به كلي بر گيرد و تمام قلب و روحش را در اختيار خدا قرار دهد و همه چيز را از‌ آن او دانسته ، حل هر مشكلي و كليد هر دري را در دست او ببيند. اين درك در حال اضطرار به آدمي دست مي دهد.

درست است كه عالم عالم اسباب است و مومن نهايت كوشش خود را در اين زمينه به كار مي گيرد اما هرگز در جهان اسباب گم نمي شود، بلكه همه را از بركت ذات پاك خداوند مي بيند و همه چيز را از او مي خواهد.

در ارزش والاي دعا كردن در كارها نيز رسول اكرم (ص) مي فرمايند:

براي هر حاجتي حتي بستن بند كفشتان دست دعا به سوي خداوند بلند كنيد زيرا تا او كاري را آسان نكند آن كار آسان بر آورده نشود.³

آري! اگر انسان به اين مرحله برسد ، مهمترين شرط اجابت دعا را فراهم ساخته است.

امام صادق (ع) در مورد ارزش دعا مي فرمايند:

دعا كن و مگو كار از كار گذشته است،(و آنچه مقدر شده همان مي شود) همانا نز خداوند ^{جل جلاله} مقام و منزلتي است كه جز با دعا و درخواست بدست نمي آيد.  ⁴  

1.       متن بالا از كتابتفسير موضوعي قرآن كريم (برگرفته از تفسير نمونه)، گردآوري و تدوين عليرضا كمالي.((با كمي تصرف منهاج...))

2.       عنكبوت(29).  آيه 65

3.       مستدرك الوسائل  ج 5   ص172

4.       كافي ج2  ص 466