جلسه 91/11/2 - قرآن
نماز
يكي از اصولي كه قرآن كريم پس از ايمان به غيب مطرح ساخته به پا داشتن نماز است.(1)
انسان با اقامه نماز زيباترين شكل پرستش و عبادت را به نمايش مي گذارد.
قرآن كريم وقتي از نماز سخن به ميان مي آورد مي فرمايد: (( اَقِمِ الصلاة لِذِكري)) ؛ نماز بخوانيد تا ياد مرا زنده كنيد.
چنين نمازي روحي تازه به كالبد انسان مي دمد و آرامش و اطمينان سراپاي وجود او را فرا ميگيرد كه ((الا بذكر الله تَطمئنُّ القُلوب)).
نماز ويژگي هايي دارد:
- . عنوان عبادت برتر را دارد
- . منشأء خودسازي فرد و جامعه
- . سبب طهارت روح از زشتي ها و پليدي ها
- . كليد اصلي براي رهايي از بند بدترين گناهان و قدم اول به سوي خدا
نكته : البته اينها همگي خصوصيات و ويژگي ها براي نمازي است كه با خضوع ، خشوع، عشق و اخلاص به جاي آورده شود.
اهميّت فريضه نماز
فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ فَاذْکُرُوا اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِکُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقيمُوا الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ کانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنينَ کِتاباً مَوْقُوتاً (2)
به دنبال دستور نماز خوف و لزوم به پا داشتن نماز حتي در حال جنگ در آيه 102 سوره، نساء، اين آيه(103 نساء) مي فرمايد: ( پس از اتمام نماز ياد خدا را فراموش نكنيد و در حال ايستادن و نشستن و زماني كه بر پهلو خوابيده ايد، به ياد خدا باشيد و از او كمك بجوييد :فَإِذا قَضَيْتُمُ الصَّلاةَ فَاذْکُرُوا اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِکُمْ
منظور از ياد خدا در حال قيام و قعود و بر پهلو خوابيدن ، ممكن است همان حالات استراحت در فاصله هايي باشد كه در ميدان جنگ واقع مي شود و يا معناي حالات مختلف جنگي كه سربازان گاهي در حال ايستادن و زماني در حال نشستن و گاه به پهلو خوابيدن، سلاح هاي مختلف جنگي از جمله وسيله تير اندازي را به كار مي برند.
اين آيه در حقيقت به يك دستور مهم اسلامي اشارت دارد كه معناي نماز خواندن در اوقات معين، اين نيست كه انسان در ساير حالات از خدا غافل بماند، بلكه نماز دستوري انظباطي است كه روح توجه به پروردگار را در انسان زنده مي كند و بدين ترتيب مي تواند در فواصل نماز ها ياد خدا را به خاطر داشته باشد و اين كار را در هر حالتي انجام دهد.
آيه فوق همچنين در روايات متعددي به كيفيت نمازگذاردن بيماران تفسير شده است كه مثلاً اگر بتوانند ايستاده و اگرنه نشسته و حتي باز هم نه، به پهلو خوايده، نماز را به جاي آورند. البته اين تفسير نوعي تعميم و توسعه معناي آيه است، گرچه آيه مخصوص به اين مورد نيست.
...و اما بعد قرآن مي فرمايد كه اين دستور نماز خوف(در هنگام جنگ) دستوري استثنايي است و ((به مجرد اينكه حالت خوف زايل گشت، بايد نماز را به حالت و همان طرز عادي انجام دهيد :فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقيمُوا الصَّلاةَ.
كلمه ((موقوت)) از ماده ((وقت)) است. بنابراين معناي آيه چنين كه اگر ملاحظه مي كنيد مسلمانان حتي بايد اين وظيفه اسلامي را در ميدان جنگ انجام دهند، از آن روست كه نماز اوقات معيني دارد كه نمي توان از آنها تخلف كرد.
دستور نماز خوف : نماز هاي چهر ركعتي به دو ركعت تبديل مي شود. گروه اول يك ركعت را با امام مي خوانند و امام پس از اتمام يك ركعت توقف مي كند و آن گروه يك ركعت ديگر را به تنهايي انجام مي دهند و به سرعت به جبهه جنگ باز مي گردند و سپس گروه دوم به جاي آنها مي آيند؛(امام هنوز نماز را نگه داشته و ركعت دوم را شروع نكرده است) گروه دوم، يك ركعت را حالا با امام جماعت مي خوانند و ركعت دوم را به فرداي به پايان مي رسانند.
1. سوره بقرة / آيه 3.
2. سوره نساء / آيه 103.
3. كل متن بالا از كتاب تفسير موضوعي قرآن كريم، برگرفته از تفسير نمونه آيت الله مكارم شيرازي ، گرداوري شده توسط عليرضا كمالي مي باشد. ( با كمي اصلاح و تصرف.)
